تابستان بدون جیرهبندی آب؟؛ نگاهی به وضعیت سدهای کشور و راهکارهای عبور از بحران
با نزدیک شدن به فصل گرم سال و نگرانیها از کمبود آب، تکلیف جیرهبندی آب در تابستان روشن شد. سخنگوی صنعت آب کشور با اشاره به تداوم روند کاهش مصرف آب در نقاط مختلف، ابراز امیدواری کرده است که با همراهی شهروندان، بتوان از تابستانی پرچالش عبور کرد.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، عیسی بزرگزاده، سخنگوی صنعت آب، درباره وضعیت منابع آبی در سال آبی جاری توضیحاتی ارائه داد. وی بیان کرد که متوسط بارش دریافتی کل کشور تا سوم خردادماه، ۲۳۰ میلیمتر بوده که این رقم در مقایسه با آمار بلندمدت، نشاندهنده نرمال بودن میانگین بارش در سطح کشور است.
وضعیت بارشها در مناطق مختلف
با وجود نرمال بودن میانگین بارش کشوری، بزرگزاده تاکید کرد که این آمار نباید منجر به برداشت اشتباه شود. وی توضیح داد که مدیریت آب باید به صورت محلی انجام شود، زیرا بارشهای زیاد در برخی استانها لزوماً به تأمین آب شهرهای بزرگ و پرمصرف مانند تهران، مشهد یا اراک کمکی نمیکند.
سخنگوی صنعت آب به کاهش قابل توجه بارش در استانهای قم و تهران اشاره کرد که بیش از ۳۰ درصد کاهش را تجربه کردهاند. استانهای دیگری مانند یزد، مرکزی، اصفهان، سمنان، گیلان، قزوین، سیستان و بلوچستان، البرز، مازندران و چهارمحال و بختیاری نیز با کاهش بارش بین ۱۰ تا ۲۳ درصد مواجه بودهاند.
در مقابل، استانهایی مانند هرمزگان، بوشهر، ایلام، کرمان، آذربایجان غربی، کرمانشاه، خوزستان، فارس و کردستان شاهد بارشهای بیشتری بودهاند و برخی استانها نیز در محدوده نرمال قرار گرفتهاند.
بررسی میدانی وضعیت سدها
در خصوص وضعیت مخازن سدهای کشور، تا چهارم خرداد امسال، حجم ورودی آب به سدها با ۷۲ درصد افزایش نسبت به سال گذشته به ۳۹ میلیارد و ۱۸۰ میلیون مترمکعب رسیده است. این افزایش قابل توجه، امیدها را برای تأمین آب در فصل تابستان افزایش داده است.
حجم کل آب موجود در مخازن سدهای کشور نیز با رشدی ۳۰ درصدی نسبت به سال گذشته به ۳۴ میلیارد و ۸۶۰ میلیون مترمکعب رسیده است. این میزان، حدود ۶۷ درصد از ظرفیت کلی سدهای کشور را پر کرده است.
تهران در وضعیت ویژه
سخنگوی صنعت آب با تاکید بر شرایط خاص پایتخت، اظهار داشت که وضعیت آبی تهران کاملاً متفاوت است. درصد پرشدگی سدهای تأمینکننده آب تهران تنها ۲۷ درصد است که این رقم در مقایسه با میانگین ۶۷ درصدی کشور، بسیار نگرانکننده است. حوزه آبی تهران شامل استانهای تهران، البرز و بخشهایی از قزوین است که از منابع آب مشترک استفاده میکنند.
وضعیت سدهای مهم در این حوزه نیز متفاوت است: سد امیرکبیر ۶۸ درصد، سد لار تنها ۸ درصد، سد طالقان ۴۹ درصد، سد لتیان ۸۹ درصد و سد ماملو ۱۶ درصد پرشدگی دارند.
وضعیت سدهای مشهد نیز مطلوب نیست؛ سد دوستی که نقش حیاتی در تأمین آب این کلانشهر دارد، تنها ۵ درصد پرشدگی دارد. سدهای ساوه با ۹ درصد و کمالصالح با ۲۶ درصد پرشدگی، در شرایط مشابهی قرار دارند. در مجموع، تهران، کرج، مشهد، اراک و ساوه بیش از سایر مناطق به مدیریت جدی مصرف آب در تابستان نیاز دارند.
هشدار درباره ادعای ورود به ترسالی
بزرگزاده هرگونه ادعای ورود کشور به دوران ترسالی را رد کرد و توضیح داد که اگرچه نسبت مناطق کمبارش در کشور کاهش یافته، اما همچنان حدود یکسوم کشور با کمبود بارش مواجه است و حدود ۳۵ میلیون نفر در تنش آبی قرار دارند. بنابراین، ادعای ورود به ترسالی با دادههای علمی و واقعیات اقلیمی سازگار نیست.
راهکار عبور از تابستان بدون جیرهبندی
سخنگوی صنعت آب با تاکید بر اینکه جیرهبندی آب نه برای مردم، نه برای شبکه توزیع و نه برای منابع آبی مطلوب نیست، راهکار مناسبتر را مدیریت مصرف دانست. وی معتقد است که جیرهبندی میتواند به شبکه لولهکشی آسیب رسانده و منجر به افزایش نشت و هدررفت آب شود.
او افزود: با مدیریت مصرف ۱۵ تا ۲۰ درصدی، میتوان تابستان را بدون نیاز به جیرهبندی و مشکلات جدی پشت سر گذاشت. این کاهش مصرف با راهکارهای ساده و روزمره قابل دستیابی است.
راهکارهای ساده صرفهجویی شامل کاهش میزان بازشدگی شیر آب، بستن شیر هنگام مسواک زدن یا استفاده از مواد شوینده، و استفاده بهینه از سیفونهای دو زمانه سرویسهای بهداشتی است که میتواند به طور قابل توجهی به کاهش مصرف کمک کند.
اصلاح الگوی مصرف، کلید حل مشکل
بزرگزاده با اشاره به سرانه مصرف آب در ایران، که متوسط بارش سالانه آن حدود ۲۵۰ میلیمتر است (بسیار کمتر از میانگین جهانی)، بیان کرد که سرانه مصرف آب در تهران و کرج از بسیاری از شهرهای اروپایی بیشتر است. این مسئله ضرورت اصلاح الگوی مصرف را بیش از پیش نمایان میسازد.
وی تاکید کرد که در کشوری خشک و نیمهخشک مانند ایران، شهروندان باید بیش از کشورهای پرآب به مدیریت مصرف توجه کنند و با الگوی مصرف تعریفشده زندگی نمایند. الگوی مصرف آب در شهرهای مختلف ایران، بین ۱۲۰ تا ۱۳۰ لیتر در روز تعریف شده است.
مشوقهای مالی برای مشترکان کممصرف
تجربه موفق سال گذشته در تهران، که منجر به کاهش ۱۳.۵ تا ۱۵ درصدی مصرف در برخی ماههای تابستان شد، نشاندهنده تاثیر همراهی مردم و رسانهها است. امسال نیز روند کاهش مصرف ادامه دارد و سخنگوی صنعت آب ابراز امیدواری کرد که با کاهش ۱۰ تا ۱۵ درصدی دیگر مصرف توسط شهروندان، تابستان بدون مشکل جدی سپری شود.
برای تشویق مشترکان به کاهش مصرف، طرحهای تشویقی در نظر گرفته شده است. مشترکانی که در فصل گرما ۲۰ درصد زیر الگوی مصرف، آب مصرف کنند، مشمول ۲۰ درصد تخفیف در قبوض خود خواهند شد. همچنین، نصب تجهیزات کاهنده مصرف نیز با ۳۰ درصد تخفیف جداگانه همراه خواهد بود که این تخفیفها قابل تجمیع هستند.
