خبرفوری از تغییر سازوکار اجرایی کالابرگ | افزایش اعتبار کالابرگ جدی شد؟

بانک مرکزی با اعلام پایان مأموریت دبیرخانه‌ای خود در طرح کالابرگ، از انتقال مسئولیت اجرایی این طرح به سازمان برنامه و بودجه بر اساس قانون بودجه ۱۴۰۵ خبر داد.

به گزارش خبرنگار مهر، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد با پایان مأموریت دبیرخانه‌ای این بانک در کارگروه ماده ۱۳ (تضمین امنیت غذایی و بهبود معیشت) و هم‌زمان با استقرار سازوکارهای قانونی بودجه سال ۱۴۰۵، اجرای طرح کالابرگ الکترونیک از چارچوب کارگروه موقت خارج شده و از این پس به‌عنوان یکی از مصارف مصوب دولت در قالب قانون بودجه پیگیری خواهد شد.

بر اساس اعلام بانک مرکزی، در ساختار جدید اجرای این سیاست حمایتی، مسئولیت تأمین منابع، تخصیص اعتبار، زمان‌بندی پرداخت‌ها و تصمیم‌گیری درباره نحوه اجرای کالابرگ الکترونیک همانند سایر هزینه‌های بودجه‌ای دولت بر عهده سازمان برنامه و بودجه کشور قرار گرفته و بانک مرکزی صرفاً در حدود تکالیف قانونی و مصوبات دولت در اجرای تصمیمات همکاری خواهد داشت.

بانک مرکزی همچنین توضیح داده است که در مرحله نخست اجرای این طرح حمایتی و مطابق ماده ۱۳ آیین‌نامه اجرایی، کارگروهی برای راهبری، هماهنگی و نظارت بر اجرای کالابرگ تشکیل شده بود که مسئولیت دبیرخانه و پیگیری‌های اجرایی آن با تصمیم رئیس‌جمهور به این بانک واگذار شد. این مأموریت مربوط به دوره آغازین اجرای طرح و با هدف ساماندهی فرآیندهای اجرایی میان دستگاه‌های مختلف، شبکه بانکی، سامانه‌های پرداخت و نهادهای مرتبط بوده است.

این توضیحات در پی اظهارات صبح روز دوشنبه رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور مطرح شده است که اعلام کرده بود منابع کالابرگ از محل افزایش نرخ ارز تأمین می‌شود و بانک مرکزی نیز حساب ویژه‌ای برای تجمیع و مدیریت منابع این طرح افتتاح کرده است.

تعیین تکالیف قانونی بانک مرکزی در مورد کالابرگ در بودجه ۱۴۰۵

در عین حال، بررسی احکام ضوابط اجرایی قانون بودجه سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد نقش بانک مرکزی در تأمین منابع کالابرگ نه‌تنها کمرنگ نشده، بلکه به‌صورت دقیق و قانونی تعریف شده است. بر اساس جز ذیل ماده ۶۷ آیین‌نامه اجرایی قانون بودجه ۱۴۰۵، بانک مرکزی مکلف است به محض دریافت ارز حاصل از عواید صادرات نفت خام، میعانات گازی و خالص صادرات گاز، سهم مربوط به استقراض دولت از صندوق توسعه ملی را با نرخ بازار ارز تجاری تسعیر کرده و به ردیف درآمدی ۳۱۰۷۰۵ واریز کند.

همچنین سهم دولت نیز باید بر اساس نرخ ارز بازار تجاری تسعیر شده و منابع حاصل تا سقف نرخ ۲۸۵ هزار ریال در ردیف‌های ذی‌ربط جدول شماره (۵) قانون واریز شود. در ادامه، منابع مازاد حاصل از مابه‌التفاوت نرخ ۲۸۵ هزار ریال تا نرخ روز بازار ارز تجاری، باید مستقیماً به حساب مورد تأیید وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی برای پرداخت کالابرگ الکترونیک واریز شود.

بر این اساس، اگرچه بانک مرکزی اعلام کرده مأموریت اجرایی دبیرخانه‌ای آن پایان یافته است، اما مطابق قانون بودجه ۱۴۰۵ همچنان نقش این بانک در تسعیر منابع ارزی و انتقال منابع مالی به وزارت رفاه، یک تکلیف صریح و الزام‌آور قانونی محسوب می‌شود.

افزایش ۳۰ درصدی نرخ تسعیر ارز؛ زمینه‌ساز رشد منابع کالابرگ

در جمع‌بندی این تحولات می‌توان گفت بر اساس احکام بودجه ۱۴۰۵، بانک مرکزی مکلف است منابع مازاد ناشی از اختلاف نرخ تسعیر ارز را به حساب وزارت رفاه واریز کند؛ منابعی که برای تأمین مالی طرح کالابرگ تخصیص می‌یابد. این سازوکار نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از منابع کالابرگ از محل درآمدهای ارزی تأمین خواهد شد و می‌تواند در افزایش رقم پرداختی برای ۸۴ میلیون مشمول نقش مستقیم داشته باشد.

از سوی دیگر، مقایسه سیاست‌های ارزی نشان می‌دهد نرخ تسعیر ارز برای کالاهای اساسی که در ماه‌های پایانی سال گذشته حدود ۱۱۲ هزار تومان بود، در سال جدید به سطح حواله مرکز مبادله و حدود ۱۴۸ هزار تومان افزایش یافته است. این رشد نزدیک به ۳۰ درصدی در نرخ تسعیر ارز می‌تواند زمینه مالی لازم برای افزایش احتمالی رقم کالابرگ الکترونیک نسبت به سطح یک میلیون تومانی تعیین‌شده در دی‌ماه را فراهم کند.