آیا موج صعودی بورس، طوفانی برای ثروت شماست یا قایق نجات؟
بازار سرمایه پس از 81 روز تعلیق، خلاف پیشبینی بسیاری از کارشناسان، نه تنها دچار افت نشد، بلکه شاخص کل با روندی چشمگیر تا 17 خرداد، 730 هزار واحد افزایش یافت. این رشد سریع، این پرسش اساسی را مطرح میکند که آیا بورس اکنون به مقصدی امن برای تمام سرمایهگذاریها تبدیل شده است؟
به نقل از اقتصادآنلاین، بازار سهام پس از 81 روز ایست معاملاتی، از 29 اردیبهشت فعالیت خود را از سر گرفت. پیش از بازگشایی، اکثر تحلیلگران انتظار افت 10 تا 15 درصدی را داشتند، اما بازار مسیری متفاوت را در پیش گرفت. شاخص کل که در 6 اسفند در محدوده 3 میلیون و 720 هزار واحد قرار داشت، در کمتر از دو هفته به بالای 4 میلیون واحد رسید.
تا زمان نگارش این گزارش، شاخص کل از مرز 4 میلیون و 492 هزار واحد عبور کرده و در آستانه ورود به کانال 4.5 میلیون واحدی قرار دارد. در روزهای اخیر، حتی شاهد عدم وجود صف فروش و غالب بودن صف خرید در اکثر نمادها بودیم.
هشدار در اوج هیجان: غفلت از ریسک در بازار سرمایه
اما نباید فریب این رشد سریع را خورد. افزایش ناگهانی بورس، لزوماً به معنای امنترین یا بهترین گزینه سرمایهگذاری نیست. تاریخ بازار سرمایه ایران گواه این است که هر زمان هیجانات عمومی و ترس از عقب ماندن، افراد را به سمت سرمایهگذاری بیمحابا سوق داده، عده کثیری در نهایت متضرر شدهاند.
خاطرات تلخ سال 99: وقتی هیجان، بلای جان سرمایه شد
سال 1399 هنوز از اذهان پاک نشده است؛ سالی که شاخص کل بورس با رشدی تاریخی از 520 هزار واحد به 2 میلیون واحد رسید. این رشد خیرهکننده، میلیونها نفر را بدون دانش کافی و صرفاً با امید سودهای سریع، به سمت بازار سرمایه کشاند.
بسیاری با فروش خانه، خودرو، یا با گرفتن وام، تمام پسانداز خود را وارد بورس کردند، غافل از اینکه بازار همیشه صعودی نخواهد ماند. این تصور اشتباه، سرآغاز فاجعه برای بسیاری شد.
سقوط آزاد: درسی از ریزشهای بزرگ
بازار خیلی زود چهره واقعی خود را نشان داد. شاخص کل تا آبان 1399 به یک میلیون و 200 هزار واحد سقوط کرد. افرادی که در اوج سرمایهگذاری کرده بودند، بخش عظیمی از سرمایه خود را از دست دادند و حتی سالها بعد نیز نتوانستند زیان خود را جبران کنند.
این سقوط تنها محدود به شاخص اسمی نبود. ارزش دلاری بازار سرمایه ایران نیز به شدت افت کرد. در مرداد 1399، ارزش بازار به 432 میلیارد دلار میرسید، اما تا آبان همان سال به حدود 205 میلیارد دلار سقوط کرد.
تنوعبخشی؛ کلید طلایی حفظ دارایی
امروز ارزش دلاری بازار سرمایه ایران حدود 89 میلیارد دلار است که یک ششم اوج تاریخی آن محسوب میشود. این اعداد نشان میدهند که رشد شاخص اسمی، لزوماً به معنای حفظ ارزش واقعی سرمایه نیست. ممکن است شاخص بالا برود، اما قدرت خرید و ارزش دلاری سرمایه کاهش یابد.
یک اصل بنیادین در دنیای سرمایهگذاری، تنوعبخشی به داراییهاست. سرمایهگذاران، چه عادی و چه حرفهای، معمولاً تمام سرمایه خود را در یک سبد قرار نمیدهند. بخشی از دارایی در طلا، ارز، ملک، یا صندوقهای درآمد ثابت سرمایهگذاری میشود تا در زمان نوسانات شدید بازار، کل زندگی فرد در معرض خطر قرار نگیرد.
بنابراین، رشد فعلی بورس باید با دیدگاهی واقعبینانه تحلیل شود، نه با این تصور خطرناک که “همه چیز را بفروش و وارد بورس شو”. بازار سرمایه میتواند سودآور باشد، اما همانقدر هم بیرحم است. تجربه سال 99 نباید فراموش شود.
شاید مهمترین پیامی که امروز باید به سرمایهگذاران تازهوارد داده شود این است: اگر روزی بازار برگشت و ریزش کرد، بعداً نگویید کسی هشدار نداده بود.
