رازگشایی از سرنوشت اینترنت: طرحی نو برای پایان محدودیتها یا پیچیدهتر شدن ماجرا؟
طرحی نو در راه است؟ ابهاماتی درباره آینده اینترنت و فضای مجازی
در بحبوحه بحثهای داغ پیرامون محدودیتهای فضای مجازی و اینترنت بینالملل، ابراهیم نکو، نماینده ادوار مجلس شورای اسلامی، با ارائه پیشنهادی تازه، جنجالی تازه در فضای رسانهای ایجاد کرده است. این پیشنهاد که میتواند نقطه عطفی در سرنوشت کسبوکارهای آنلاین و وضعیت معیشتی جامعه در ماههای آینده باشد، ابعاد مختلفی از سیاستگذاری در حوزه فضای مجازی را نمایان میسازد.
به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از ایسنا، نکو با اشاره به نقش حیاتی اینترنت در زندگی روزمره، آن را ابزاری ضروری و دستیاری قدرتمند برای افراد در حوزههای گوناگون دانسته است. وی معتقد است محدود کردن دسترسی به اینترنت، مشابه سلب ابزار حیاتی از مردم است و دیگر نمیتوان با نگاهی متعلق به نیم قرن پیش به جامعه نگریست. در دنیایی که اقتصادها به سمت دیجیتالی شدن حرکت کردهاند، عقب ماندن از این روند، پیامدهای ناگواری خواهد داشت.
کشورهای پیشرو در جهان، سهم قابل توجهی از تولید ناخالص داخلی خود را به اقتصاد دیجیتال اختصاص دادهاند و آن را به عنوان یک موتور محرکه اقتصادی میشناسند. هرچند ایران هنوز در این مسیر با چالشهایی روبرو است و نیازمند اقدامات عمیقتری برای دستیابی به اقتصاد دیجیتال است، اما اصل حرکت به سمت دیجیتالی شدن، یک سیاست کلان جهانی و از جمله در ایران محسوب میشود.
تنوع نیازها؛ کلید اصلی در سیاستگذاری اینترنت
نکو تاکید کرد که امروزه تقریباً تمام اقشار جامعه با اینترنت درگیر هستند؛ از کودکان که با گوشیهای هوشمند آشنایی دارند تا سالمندان. وقتی گوشی هوشمند در دسترس مردم قرار دارد، اینترنت به طور طبیعی به بخشی جداییناپذیر از آن تبدیل میشود. البته سطح و نحوه استفاده از اینترنت بسته به سن و نیاز افراد متفاوت است.
برای کودکان، اینترنت ملی ممکن است کافی باشد، اما پژوهشگران، دانشگاهیان، پزشکان و فعالان اقتصادی و تخصصی نیازمند دسترسی گستردهتر به منابع و مراجع جهانی هستند. این تفاوت در نیازها، لزوم رویکردی منعطف و چندوجهی را در مدیریت فضای مجازی ایجاب میکند.
اینترنت؛ از فضای مجازی به واقعیت معیشت
مهمتر از همه، مردم امروزه روشهای کسب درآمد از فضای اینترنت را فرا گرفتهاند و تعداد افرادی که از این طریق امرار معاش میکنند، به طور مستمر در حال افزایش است. در سراسر جهان، از جمله ایران، مردم در مناطق مختلف از طریق این ابزار مهم کسب درآمد میکنند. دیگر نمیتوان به اینترنت و فضای مجازی صرفاً عنوان «مجازی» داد، زیرا این فضا به عینیت رسیده و به بخشی از زندگی واقعی تبدیل شده است.
این فضا، تنها مرزبندی متفاوتی با زندگی فیزیکی دارد. این واقعیت، اهمیت حیاتی دسترسی پایدار و بدون محدودیت به اینترنت را برای قشر وسیعی از جامعه دوچندان میکند.
راهکار نکو: تعادل بین نیازها و منافع
دبیر کمیسیون اقتصادی مجلس نهم با اشاره به تنوع نیازها و سلیقههای کاربران اینترنت، راهکاری را مطرح کرده است. وی معتقد است برخی افراد، به ویژه آنانی که مخالف اینترنت بینالملل هستند، میتوانند نیازهای خود را از طریق پلتفرمهای داخلی برطرف کنند. اما گروه بزرگتری از جامعه تمایل دارند از پلتفرمهای خارجی استفاده کرده و کسبوکار خود را ایجاد و توسعه دهند.
این مسئله، نیازمند توجه جدی کارگزاران نظام و دولتمردان است. برداشتن محدودیتها میتواند آرامش و احساس امنیت را به خانوادهها، تولیدکنندگان، توزیعکنندگان کالا و فعالان اقتصادی بازگرداند و امیدواری ایجاد کند تا مردم بتوانند به کسبوکارهای اینترنتی خود که ممکن است مدتی تعطیل شده بود، ادامه دهند.
احترام به اکثریت؛ رویکردی عقلانی و سیاسی
نکو در پاسخ به دیدگاه مخالفان رفع محدودیتهای اینترنت، با قاطعیت بیان کرد که تصمیمگیری عقلانی، منطقی و حتی سیاسی، مستلزم احترام به نظر اکثریت جامعه است. وی با تکیه بر دانش جامعهشناسی خود، معتقد است که حتی انتشار بوی رفع محدودیتهای اینترنت، احساس امنیت و آرامش را در جامعه ایجاد کرده و مردم را امیدوار به فراهم شدن فضایی تازه برای فعالیت و کسبوکارشان میسازد.
این دیدگاه، نشاندهنده باور به اهمیت بالای اعتماد عمومی و روانی جامعه در سیاستگذاریهای کلان است. زمانی که مردم احساس کنند صدایشان شنیده میشود و نیازهایشان مورد توجه قرار میگیرد، وفاداری و حمایت آنها از نظام افزایش مییابد.
خطر طبقاتی شدن؛ پیامد سیاستگذاری نادرست
نماینده ادوار مجلس درباره تداوم محدودیت اینترنت در شرایط حمایت گسترده مردم از نظام، به مفهوم «طبقاتی شدن جامعه» در جامعهشناسی اشاره کرد. وی هشدار داد که سیاستگذاری غلط میتواند باعث شکلگیری طبقات جدید شود و «اینترنت طبقاتی» ظلم مضاعفی بر کسانی است که بیشترین وفاداری را به نظام دارند، اما به دلیل سیاستگذاری نادرست یا ضعف نظارت، از امکانات لازم محروم میشوند.
زمانی که اینترنت یا ابزارهای مرتبط با آن گران میشود یا دسترسی به آن دشوار میگردد، همین مردمی که در سختترین شرایط از نظام حمایت کردهاند، به طبقات پایینتر رانده میشوند. برخورداری از فناوری و اینترنت نباید به امتیازی ویژه برای طبقات خاص تبدیل شود.
در تراز ملت؛ توجه به مردم در کلام رهبری
نکو با استناد به بیانات اخیر رهبر معظم انقلاب درباره ضرورت توجه مسئولان به مردم، تأکید کرد که مسئولان باید در تراز ملت باشند و مردم را درک کنند. این مردم بودند که در عرصههای مختلف به کشور قدرت و توان دادند و مسئولان باید به گونهای عمل کنند که مردم در حوزه اقتصادی، معیشتی، اشتغال و تولید احساس آرامش داشته باشند.
وی افزود که متأسفانه برخی جریانهای تندرو، با وجود اندک بودن، اثرگذاری زیادی دارند و گاهی مانع تصمیمگیریهای منطقی میشوند و با دیدگاههای خود به جامعه آسیب میرسانند. این موضوع، لزوم اتخاذ رویکردی متعادل و مبتنی بر منافع عمومی را برجسته میسازد.
بهبود معیشت؛ کاهش بار روانی با رفع محدودیتها
دبیر کمیسیون اقتصادی مجلس نهم، بهبود وضعیت معیشتی مردم را از عواملی دانست که با رفع محدودیت از اینترنت باعث کاهش بار روانی جامعه میشود. وی بر لزوم پیگیری جدیتر حمایتهای مالی، کنترل قیمتها و نظارت بر بازار تأکید کرد.
در حال حاضر، نوعی رهاشدگی در بازار مشاهده میشود و به نظر میرسد بازار خود را مدیریت میکند و دولت نقش کمرنگی در آن دارد. لازم است نظارت دولت و مجلس در سطح بالاتری تقویت شود تا کالاها و امکانات مورد نیاز مردم با قیمت مناسبتر و دسترسی آسانتر در اختیارشان قرار گیرد و مردم بتوانند با وجود حقوق و درآمدهای پایین، حداقلهای زندگی و معیشت خود را تأمین کنند.
